Rokowania

Rokowanie guzów przysadki zależy od wielu czynników: rodzaju guza, jego wielkości, zdolności do naciekania sąsiednich tkanek oraz obecności resztek po leczeniu. Najlepiej rokują małe, nieinwazyjne guzy wydzielające hormony, które łatwo usunąć lub kontrolować farmakologicznie. Wczesna diagnostyka, kompleksowe leczenie w wyspecjalizowanych ośrodkach i dobry stan ogólny pacjenta zwiększają szanse na skuteczne leczenie i długotrwałą kontrolę choroby.

Jakie są szanse i czynniki wpływające na rokowanie guzów przysadki?

Rokowanie, czyli przewidywany przebieg choroby i skuteczność leczenia, zależy od wielu czynników.

Istotne są przede wszystkim:

• rodzaj guza – guzy wydzielające hormony często dobrze reagują na farmakoterapię. Tylko niektóre podtypy histopatologiczne guza charakteryzuje rozrost inwazyjny oraz zwiększona częstość nawrotów.
• charakter wzrostu – guzy naciekające (inwazyjne) rokują gorzej niż nienaciekające.
• obecność czynników histopatologicznych wskazujących na podwyższony potencjał rozrostowy (proliferacyjny) guza.
• wielkość guza –  mniejsze, nieinwazyjne guzy dają lepsze wyniki leczenia, ponieważ łatwiej je usunąć w całości i rzadziej pozostawiają tkankę resztkową.
• wczesna diagnostyka, kompleksowe leczenie łączące różne metody w ośrodkach referencyjnych.
• dobry stan ogólny pacjenta, który sprzyja regeneracji.

Większość guzów przysadki to łagodne gruczolaki z ponad 95-procentową przeżywalnością dziesięcioletnią.

Dobrze rokują małe gruczolaki wydzielające prolaktynę lub hormon wzrostu – całkowicie wycięte, często prowadzą do trwałego wyleczenia.

Mikrogruczolaki wydzielające kortykotropinę osiągają 80–90 % skuteczności leczenia operacyjnego, lecz nawracają nieco częściej.

W pozostałych gruczolakach skuteczność terapii pierwszej linii bądź skojarzonej jest niepełna, co wymusza stałe leczenie podtrzymujące i kontrolę ewentualnych resztek guza. Jeżeli guz hormonalnie nieczynny został usunięty tylko częściowo, radioterapia pozwala w 85–95 % przypadków zahamować lub nawet cofnąć wzrost zmiany w wieloletniej obserwacji. Nawrót gruczolaka zwykle pojawia się po 4–8 latach od operacji i dotyczy około 5–15 % chorych w ciągu dziesięciu lat.

Najgorsze rokowanie obserwuje się w grupie guzów inwazyjnych i jednocześnie proliferujących (2B), gdzie ryzyko utrzymywania się choroby resztkowej jest wielokrotnie wyższe.

Niewielki odsetek (0,5–2 %) stanowią tzw. gruczolaki agresywne, które wykazują oporność na standardową farmakoterapię, chirurgię i radioterapię oraz szybko odrastają. Rokowanie w tego rodzaju guzach jest niepewne lub niekorzystne. W takich przypadkach stosuje się najpierw chemioterapię temozolomidem, a przy braku odpowiedzi rozważa się immunoterapię lub inny chemioterapeutyk alkilujący.