Diagnostyka

    Data aktualizacji: 2026-01-06

    Diagnostyka zmian w pochwie, zarówno przednowotworowych, jak i nowotworowych, opiera się na starannym i wieloetapowym procesie badań. Wiele zmian, takich jak śródnabłonkowa neoplazja pochwy (VaIN), wykrywa się przypadkowo podczas rutynowej cytologii. Gdy wynik jest nieprawidłowy, lekarz wykonuje biopsję, kolposkopię i dodatkowe badania obrazowe, aby dokładnie ocenić położenie i charakter zmian. Pełna diagnostyka pozwala nie tylko potwierdzić obecność nowotworu, ale też sprawdzić, czy choroba nie rozprzestrzeniła się do innych narządów, co jest kluczowe dla zaplanowania skutecznego leczenia.

    Jakie badania trzeba wykonać?

    Wczesne rozpoznanie raka pochwy i zmian przednowotworowych wymaga połączenia badań cytologicznych, obrazowych oraz oceny histopatologicznej. Kluczowe jest także wykluczenie, że zmiana w pochwie jest przerzutem z innego narządu, co ma istotny wpływ na dalsze leczenie.

    Cytologia

    Stany przednowotworowe pochwy (śródnabłonkowa neoplazja pochwy – VaIN)
    są zazwyczaj wykrywane podczas badania cytologicznego. Jeśli wynik cytologii jest nieprawidłowy, konieczne jest wykonanie biopsji. Badanie to pozwala na dokładną ocenę pochwy, a pobrany materiał trafia do analizy histopatologicznej, która umożliwia postawienie jednoznacznego rozpoznania. Ponieważ śródnabłonkowa neoplazja pochwy jest często wieloogniskowa, konieczne jest zbadanie całego kanału pochwy.

    Rozpoznanie raka pochwy stawia się, gdy guz w pochwie jest ograniczony wyłącznie do tej lokalizacji. Bardzo ważne jest przeprowadzenie pełnej diagnostyki, ponieważ około 80% nowotworów zlokalizowanych w pochwie to przerzuty z innych miejsc.W celu ustalenia rozpoznania należy wykonać szereg badań.

    Badanie lekarskie i ginekologiczne

    W pierwszej kolejności lekarz przeprowadza pełne badanie lekarskie oraz badanie ginekologiczne, w tym badanie przez pochwę (per vaginam), za pomocą którego lekarz dokonuje oceny struktur narządów miednicy mniejszej oraz badanie przez odbyt (per rectum), a także badanie cytologiczne, podczas którego lekarz specjalną szczoteczką pobiera próbkę komórek do badania.

    Kolposkopia

    W przypadku nieprawidłowego wyniku cytologii, niepokojących wyników badania miednicy, pozytywnego testu na obecność wirusa HPV wykonuje się kolposkopię. Umożliwia ona szczegółowe obejrzenie pochwy i szyjki macicy. W razie potrzeby podczas kolposkopii pobierane są, za pomocą łyżeczki lub szczoteczki, wycinki do dalszej analizy.

    Biopsja

    Kluczowym badaniem potwierdzającym rozpoznanie jest biopsja, czyli pobranie niewielkiej próbki tkanek z pochwy i szyjki macicy z podejrzanego obszaru, w celu oceny pod mikroskopem przez patologa. Jeśli test cytologiczny wykaże nieprawidłowe komórki w pochwie, biopsja może zostać wykonana podczas kolposkopii. Jeśli guz znajduje się w górnej części pochwy, konieczne jest także pobranie wycinka z szyjki macicy, aby wykluczyć, że nowotwór nie pochodzi pierwotnie z tego miejsca.

    jak się diagnozuje raka pochwy?

    Wyłyżeczkowanie jamy macicy

    Badaniem wykonywanym w celu wykluczenia pierwotnego ogniska choroby w endometrium jest diagnostyczne wyłyżeczkowanie jamy macicy (gruczolakorak).

    Badania obrazowe

    Jeśli biopsja wykaże raka pochwy, wykonuje się także badania obrazowe, by sprawdzić stopień zaawansowania choroby. Badania te mogą obejmować:

    • RTG klatki piersiowej,
    • tomografię komputerową,
    • rezonans magnetyczny,
    • badania endoskopowe.

    RTG klatki piersiowej pozwala ocenić, czy rak nie rozprzestrzenił się do płuc.

    Podczas tomografii są wykonywane szczegółowe zdjęcia przekrojowe wnętrza ciała. Badanie pozwala ocenić rozmiar, kształt, położenie guza i obecność przerzutów. Czasami przed badaniem podaje się środek kontrastowy dożylnie lub doustnie, aby uzyskać wyraźniejszy obraz.

    Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) umożliwia bardzo dokładną ocenę guzów w obrębie miednicy. Może pokazać rozmiar i lokalizację guza pochwy oraz powiększone węzły chłonne w pachwinie. Czasem stosuje się środek kontrastowy, inny niż w tomografii, by uzyskać wyraźniejszy obraz. MRI wykorzystuje pole magnetyczna zamiast promieni rentgenowskich do tworzenia obrazów wnętrza ciała.

    Badania endoskopowe

    W zależności od lokalizacji guza, zleca się:

    • rektosigmoidoskopię
    • cystoskopię.

    Rektosigmoidoskopię stosuje się, gdy rak pochwy znajduje się obok odbytnicy. Podczas tej procedury do odbytnicy wprowadzana jest cienka, elastyczna, podświetlana rurka, umożliwiająca dokładnie obejrzenie wnętrza odbytnicy i ostatniej części okrężnicy pod kątem rozprzestrzeniania się raka. Obszary, które wyglądają podejrzanie, zostają poddane biopsji. Badanie to może być nieco nieprzyjemne, ale nie powinno być bolesne.

    Z kolei cystoskopię zaleca się, jeśli rak pochwy znajduje się w przedniej ścianie pochwy, w pobliżu pęcherza moczowego. Procedura ta umożliwia obejrzenie wnętrza pęcherza moczowego. Wykonuje się ją w celu sprawdzenia, czy rak pochwy nie rozprzestrzenił się na pęcherz moczowy. Cienka rurka z soczewką i światłem jest wprowadzana do pęcherza przez cewkę moczową. Jeśli widoczne są podejrzane obszary lub zmiany, wykonywana jest biopsja.

    Źródła: