Epidemiologia

Nowotwory pochwy są rzadkie – w Polsce notuje się około 80–90 przypadków rocznie. Większość zachorowań dotyczy kobiet po 70. roku życia, choć mogą pojawiać się już po 30 r.ż. Najczęstszym typem jest rak płaskonabłonkowy (około 90% przypadków), rzadziej diagnozuje się czerniaki i mięsaki, a bardzo rzadko gruczolakoraka. Równie istotne są stany przedrakowe (VaIN), które rozwijają się najczęściej wskutek zakażenia wirusem HPV. Występują rzadko – 0,2–2 przypadki na 100 000 kobiet rocznie – ale wczesne wykrycie pozwala skutecznie zapobiec rozwojowi raka. Dlatego regularne badania ginekologiczne są kluczowe w profilaktyce i wczesnym rozpoznaniu.

Rak pochwy w liczbach

Nowotwory pochwy oraz stany przedrakowe są rzadkie, ale znajomość ich występowania i czynników ryzyka pomaga lepiej zrozumieć zagrożenia i znaczenie regularnych badań ginekologicznych.

Śródnabłonkowa neoplazja pochwy (VaIN) jest uważana za zmianę przednowotworową, mogącą prowadzić do rozwoju raka pochwy. Jest jednak rzadkim schorzeniem i stanowi tylko około 0,4% wszystkich zmian przednowotworowych dolnego odcinka żeńskich narządów płciowych. Przy częstości występowania wynoszącej rocznie od 0,2 do 2 na 100 000 kobiet, jest on około 100 razy rzadszy niż śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy (CIN/SIL szyjki macicy).

Pierwotne nowotwory pochwy występują bardzo rzadko. W Polsce notuje się około 80–90 zachorowań rocznie. Wiek zachorowania przypada na okres od około 30. do 90. roku życia, a największa liczba przypadków pojawia się u kobiet w wieku 70–80 lat. Z uwagi na niewielką częstość występowania oraz złożoność postępowania, leczenie raka pochwy powinno być prowadzone jedynie w wysokospecjalistycznych ośrodkach.

Najczęstszym typem raka pochwy jest rak płaskonabłonkowy, który odpowiada za około 90% wszystkich przypadków. Średni wiek pacjentek w momencie rozpoznania wynosi 67 lat.

Czerniak pochwy jest znacznie rzadszym nowotworem, diagnozowanym najczęściej u kobiet około 60. roku życia. Pierwotne czerniaki pochwy stanowią jedynie 3% wszystkich czerniaków żeńskich narządów płciowych i 0,3–0,8% wszystkich czerniaków u kobiet. Wiek pacjentek waha się od 26 do 98 lat, przy czym większość z nich jest po menopauzie.

Rzadkim typem nowotworu jest także rak jasnokomórkowy pochwy, który może wystąpić u kobiet narażonych w okresie życia płodowego na syntetyczny hormon dietylstilbestrol (DES). Ryzyko rozwoju tego raka do 34. roku życia wynosi około 1 na 1000, przy czym największe zagrożenie wiąże się z ekspozycją na DES przed 12. tygodniem ciąży. Średni wiek rozpoznania tego nowotworu wynosi 19 lat, a współcześnie przypadki te są bardzo rzadkie.