Metody zapobiegania

    Data aktualizacji: 2026-01-05

    Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania zmianom przednowotworowym (VaIN) i rakowi pochwy jest kompleksowe podejście: szczepienia przeciw HPV, unikanie czynników ryzyka, regularne badania ginekologiczne i stosowanie prezerwatyw. Zakażenie wirusem HPV, przenoszonym głównie drogą płciową lub przez kontakt skóry z zakażonym obszarem, może prowadzić do rozwoju zmian przedrakowych, a czasem raka. Szczepienia podane przed kontaktem z wirusem znacznie zmniejszają to ryzyko. Dodatkowo unikanie palenia i ryzykownych kontaktów seksualnych, a także wczesne wykrywanie i leczenie stanów przedrakowych, pozwala skutecznie chronić zdrowie i reagować zanim rozwinie się poważniejsza choroba.

    Profilaktyka ma znaczenie

    Zapobieganie zmianom przednowotworowym pochwy (VaIN) oraz rakowi pochwy opiera się na ograniczaniu czynników ryzyka oraz wczesnym wykrywaniu i leczeniu nieprawidłowości.

    Najskuteczniejszą metodą zapobiegania rakowi pochwy jest działanie kompleksowe:

    • szczepienie przeciwko HPV,
    • unikanie czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu czy ryzykowne kontakty seksualne,
    • stosowanie prezerwatyw,
    • regularna profilaktyka ginekologiczna.

    Unikanie zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV)

    Zakażenia wirusem HPV występują głównie u młodszych kobiet i są mniej powszechne u kobiet po 30. roku życia. Zakażenie tym wirusem następuje głównie poprzez kontakt skóry z zakażonym obszarem ciała. Może się rozprzestrzeniać podczas aktywności seksualnej, choć nie zawsze musi dojść do stosunku, aby doszło do zakażenia. HPV może przenosić się np. poprzez kontakt dłoni z narządami płciowymi lub z jednej części ciała na inną (np. z szyjki macicy na pochwę czy srom). Do zakażenia może dojść nawet przy kontakcie z jednym partnerem. Większość infekcji ustępuje samoistnie, jednak niektóre typy wirusa, zwłaszcza tzw. wysokiego ryzyka, mogą utrzymywać się przewlekle i z czasem prowadzić do rozwoju nowotworów, w tym raka pochwy i stanu przedrakowego.

    metody zapobiegania rakowi pochwy

    Szczepienia przeciwko wirusowi HPV

    Są szczepionki chroniące przed zakażeniem niektórymi typami HPV. Największą skuteczność osiągają, gdy są podane przed narażeniem osoby na HPV. Szczepienia są zatwierdzone w celu zapobiegania nowotworom pochwy i stanom przednowotworowym oraz innym nowotworom, a także kłykcinom kończystym odbytu i narządów płciowych.

    Stosowanie prezerwatyw

    Prezerwatywy zapewniają pewną ochronę przed wirusem HPV, ale nie chronią całkowicie, ponieważ nie zakrywają całej powierzchni skóry, która może być zakażona wirusem, np. skóry w okolicy narządów płciowych lub odbytu

    Unikanie palenia tytoniu

    Palenie papierosów zwiększa ryzyko wystąpienia wielu nowotworów, w tym raka pochwy.

    Wykrywanie i leczenie stanów przedrakowych

    Większość płaskonabłonkowych nowotworów pochwy rozwija się z wcześniejszych łagodniejszych zmian przedrakowych, takich jak śródnabłonkowa neoplazja pochwy (VaIN). VaIN może występować przez lata, zanim przekształci się w inwazyjny nowotwór.
    Badanie przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy (takie jak badanie cytologiczne i testy HPV) mogą wykryć stany przedrakowe lub stany, które mogą prowadzić do ich powstania.

    Źródła