Postępowanie po leczeniu

    Data aktualizacji: 2026-01-06

    Po zakończeniu leczenia VaIN lub raka pochwy ważne jest, aby nie zaniedbywać kontroli. Pierwsza wizyta powinna odbyć się po około 6 tygodniach, a następnie stopniowo coraz rzadziej – początkowo co kilka miesięcy, później raz w roku. Podczas kontroli wykonywana jest cytologia, test HPV, a w razie potrzeby waginoskopia lub biopsja. Plan wizyt dopasowuje się indywidualnie do wieku, rodzaju choroby i przebiegu leczenia. Regularne kontrole w ośrodku prowadzącym leczenie pomagają szybko wykryć ewentualne nawroty.

    Jak wygląda obserwacja po leczeniu VaIN i raka pochwy?

    Po zakończeniu leczenia ważne jest, aby regularnie chodzić na kontrole. Ich celem jest wczesne wykrycie ewentualnego nawrotu i zapobieganie rozwojowi choroby w postać inwazyjną. W przypadku raka pochwy obserwacja pozwala także ocenić długoterminowe następstwa leczenia i zadbać o jakość życia pacjentki.

    Schemat wizyt kontrolnych

    Nie istnieje jednoznaczny, uzgodniony schemat monitorowania, dlatego plan wizyt może być indywidualizowany. Zaleca się pierwszą kontrolę po 6 tygodniach od zakończenia leczenia, z wykonaniem cytologii i testu HPV. W przypadku prawidłowych wyników, kolejna kontrola powinna odbyć się po 6 miesiącach, a następnie corocznie przez dwa lata. Jeśli pojawią się nieprawidłowe wyniki cytologii lub dodatni test HPV, wskazana jest waginoskopia. Jeżeli wynik waginoskopii jest prawidłowy, zaleca się coroczną kontrolę obejmującą cytologię, test HPV i waginoskopię. W przypadku nieprawidłowego wyniku waginoskopii wskazane jest wykonanie biopsji.  Pierwsza wizyta kontrolna powinna się odbyć w ciągu 6 tygodni od zakończenia leczenia. W kolejnych latach kontrole są kontynuowane - początkowo co 3–6 miesięcy, następnie coraz rzadziej, nawet raz w roku, w zależności od ryzyka nawrotu.

    Badania kontrolne powinny być wykonywane w ośrodku, który prowadził leczenie. Badania, które mogą być wykonywane podczas wizyt kontrolnych to:

    • badanie cytologiczne,
    • badania krwi,
    • RTG,
    • USG,
    • TK,
    • MRI.

    Ryzyko nawrotu i czynniki prognostyczne

    Badania pokazują, że 70–80% nawrotów występuje w ciągu pierwszych dwóch lat po leczeniu. Najczęstsze są nawroty miejscowe, rzadziej zmiany w regionalnych węzłach chłonnych, a najrzadziej przerzuty odległe. Czynniki prognostyczne obejmują: stadium i typ histologiczny guza, jego wielkość i lokalizację, stopień zaawansowania oraz wiek pacjentki.

    Źródła: