W lutym 2021 roku Komisja Europejska zaprezentowała Europejski Plan Walki z Rakiem (Europe's Beating Cancer Plan), który wyznaczył priorytety i działania Wspólnoty w zakresie profilaktyki, diagnostyki, leczenia i opieki nad pacjentami onkologicznymi. Objąć ma on cały schemat zarządzania chorobą, począwszy od profilaktyki, aż po jakość życia zarówno pacjentów chorych na raka jak i ozdrowieńców. Europejski Plan Walki z Rakiem wspierać mają działania obejmujące różne obszary polityki (m.in. kwestie zatrudnienia, edukacji,polityki społecznej, równości, ochrony środowiska i kwestie klimatyczne).
Plan jest odpowiedzią na wciąż wzrastającą liczbę nowych przypadków zachorowań na choroby nowotworowe. Z szacunków wynika, że w 2020 roku zdiagnozowano blisko 2,7 mln przypadków nowotworów złośliwych u mieszkańców Unii Europejskiej. Komisja ocenia, że bez podjęcia zdecydowanych działań do 2035 r. liczba zachorowań na raka wzrośnie o blisko 25 proc., co sprawi, że nowotwory będą główną przyczyną zgonów w UE.
Istotnym bodźcem do podjęcia działań stała się pandemia COVID-19, ktora spowodowała dotkliwe skutki w zakresie opieki nad chorymi na raka, zakłócając leczenie, opóźniając diagnozę i szczepienia oraz wpływając na dostęp do leków.
Europejski plan walki z rakiem skupia się wokół czterech kluczowych obszarów działania:
- I. Profilaktyka - działania ukierunkowane na ograniczanie czynników zwiększających ryzyko zachorowania na choroby nowotworowe (tytoń, alkohol, zanieczyszczenie środowiska, niebezpieczne substancje). Aby wspierać działania w tym zakresie zaplanowana została kampania edukacyjna HealthyLifestyle4All promująca profilaktykę, zdrową dietę i aktywność fizyczną.
- II. Wczesne wykrywanie nowotworów - działania mające na celu opracowanie nowego schematu badań przesiewowych, który pozwoli na zwiększenie poziomu dostępności i poprawę jakości badań przesiewowych w kierunku wczesnego wykrywania raka piersi, raka szyjki macicy i raka jelita grubego. Programem, który ma wspierać państwa członkowskie w realizacji tego celu jest Cancer Screening Scheme.
- III. Diagnozowanie i leczenie - Diagnozowanie i leczenie – działania ukierunkowane na promocję zintegrowanej i kompleksowej opieki onkologicznej oraz wyrównywanie dostępu do terapii o udowodnionej skuteczności. Europejski Plan Walki z Rakiem zakłada, że do 2030 roku 90% kwalifikujących się pacjentów zyska dostęp do kompleksowego leczenia świadczonego w ramach krajowych centrów onkologicznych (National Comprehensive Cancer Centres) połączonych za pośrednictwem nowej sieci UE.
- IV. Poprawa jakości życia pacjentów oraz ozdrowieńców - obejmuje działania w zakresie postępowania wspomagającego i rehabilitacji, integracji społecznej, aktywizacji zawodowej. Inicjatywa na rzecz poprawy jakości życia pacjentów onkologicznych (Better Life for Cancer Patients Initiative) ma zostać ukierunkowana na opiekę i badania kontrolne.
Szczególną uwagę w Planie poświęcono chorobie nowotworowej u dzieci. Uruchomienie Inicjatywy na rzecz pomocy dzieciom chorym na nowotwór (Helping Children with Cancer Initiative) ma na celu zapewnienie szybkiego i optymalnego dostępu do diagnostyki, leczenia i opieki dla najmłodszych pacjentów.
W Planie założono również uruchomienie:
- European Cancer Inequalities Registry (ECIR) - rejestru mającego na celu analizę trendów, dysproporcji oraz nierówności w dostępie do opieki onkologicznej pomiędzy poszczególnymi państwami i regionami Wspólnoty,
- Knowledge Centre on Cancer - Centrum Wiedzy o Raku koordynującego projekty naukowe i technologiczne dotyczące onkologii.
- European Cancer Imaging Initiative – ośrodka, który posłużyć ma wsparciu wspomaganych komputerowo narzędzi stosowanych w diagnostyce onkologicznej oraz doskonaleniu onkologii personalizowanej.
Aktualne inicjatywy podejmowane w 2024 r. podejmowane będą koncentrować się wokół wspierania krajów UE w wysiłkach na rzecz zapobiegania nowotworom. Nowe zalecenie Komisji Europejskiej stanowiące integralną część Europejskiego Planu Walki z Rakiem koncentruje się na zwiększeniu stosowania dwóch kluczowych szczepionek: przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) odpowiedzialnego za raka szyjki macicy oraz wirusowi zapalenia wątroby typu B (HBV). Celem jest osiągnięcie 90% wskaźnika szczepień przeciwko HPV wśród dziewcząt i znaczne zwiększenie wyszczepienia chłopców do 2030 r.
Pierwsze rezultaty Europejskiego Planu Walki z Rakiem zostaną zaprezentowane i ocenione przez instytucje UE w 2024 roku.
