Diagnostyka

    Data aktualizacji: 2026-01-11

    Jeżeli zauważysz niepokojące zmiany na prąciu, wizyta u lekarza jest kluczowa. Diagnostyka raka prącia zaczyna się od wywiadu, badań krwi i dokładnego badania fizykalnego – lekarz ocenia zarówno zmianę na penisie, jak i węzły chłonne w pachwinach. Potwierdzenie diagnozy wymaga pobrania fragmentu tkanki (biopsji) i badania mikroskopowego. W kolejnych krokach wykonuje się badania obrazowe i procedury chirurgiczne, które pomagają określić, jak bardzo choroba się rozprzestrzeniła, co pozwala wybrać najlepszą metodę leczenia.

    Badania podstawowe

    U mężczyzn z podejrzeniem raka prącia przeprowadza się dokładny wywiad lekarski, badania krwi oraz badanie fizykalne. Podczas badania fizykalnego ocenia się zmianę pierwotną – jej lokalizację, średnicę i kształt, a także okolicę pachwin w celu sprawdzenia obecności powiększonych węzłów chłonnych, ich wielkości i ruchomości. Rozpoznanie potwierdza się histologicznie poprzez biopsję, czyli pobranie fragmentu tkanki (wycinka) z miejsca zmienionego chorobowo na penisie. Materiał biologiczny podlega ocenie mikroskopowej przez histopatologa, który stwierdza, czy są obecne komórki nowotworowe.

    Próbka tkanki pobierana jest podczas jednej z procedur:

    • biopsja nacinająca – zabieg chirurgiczny, w którym wykonuje się nacięcie skóry w celu pobrania niewielkiego fragmentu nieprawidłowej tkanki, części guza lub nieprawidłowego obszaru.
    • biopsja wycinająca – zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu całego guza lub zmiany oraz marginesu otaczającej zdrowej tkanki, w celu dokładnego zbadania.

    Badania obrazowe i diagnostyka dodatkowa

    Po zdiagnozowaniu raka prącia przeprowadza się dodatkowe badania, by ustalić, czy komórki nowotworowe rozprzestrzeniły się w obrębie prącia lub innych części ciała. Służy to ocenie stopnia zaawansowania (stadium) choroby. W tym celu wykonuje się:

    • tomografię komputerową (TK, ang. computed tomography – CT) – badanie pozwala na ocenę zaawansowania choroby, obecności powiększonych węzłów chłonnych i przerzutów odległych. W przypadku braku przeciwwskazań powinno się wykonać badanie z użyciem dożylnego środka kontrastowego.
    • rezonans magnetyczny (RM, ang. magnetic resonance imaging – MRI) - wykorzystuje fale radiowe i pole magnetyczne zamiast promieni rentgenowskich do tworzenia obrazów wnętrza ciała.  Jest to badanie pomocne w ustaleniu miejscowego zaawansowania choroby w prąciu oraz oceny węzłów chłonnych.
    • pozytonowa tomografia emisyjna (PET, ang. positron emission tomography – PET) - podczas badania wykorzystuje się niewielką ilość radioaktywnego cukru (zwanego również radioaktywną glukozą), która podawana jest do żyły pacjenta. Skaner PET obraca się wokół ciała i tworzy obraz tego, gdzie cukier jest wykorzystywany w organizmie. Badanie umożliwia wykrycie ognisk choroby, które mogą być niewidoczne w innych badaniach obrazowych. Gdy procedura ta jest wykonywana w tym samym czasie co tomografia komputerowa, nazywana jest PET/CT. Badanie to jest czasem wykonywane w przypadku braku jednoznacznych informacji z innych wykonanych badań obrazowych TK, MRI) u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka.
    • badanie USG - często jest to pierwsze badanie oceniające okolicę węzłów chłonnych pachwinowych.
    • RTG klatki piersiowej;
    • biopsję węzła wartowniczego (BW, ang. sentinel lymph node biopsy – SLNB, węzeł wartowniczy) - polegającą na usunięciu podczas zabiegu chirurgicznego i zbadaniu pierwszych węzłów chłonnych, do których prawdopodobnie rozprzestrzeniają się poprzez układ limfatyczny komórki nowotworowe z guza pierwotnego (tzw. węzły wartownicze). W pobliżu guza wstrzykiwana jest substancja radioaktywna i/lub niebieski barwnik. Substancja lub barwnik przepływa przez przewody limfatyczne do węzłów chłonnych. Usuwany jest pierwszy węzeł chłonny, do którego dotarła substancja lub barwnik. Patolog ogląda tkankę pod mikroskopem w poszukiwaniu komórek nowotworowych. Jeśli komórki nowotworowe nie zostaną znalezione, usunięcie większej liczby węzłów chłonnych może nie być konieczne.
    • limfadenektomię - zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub większej liczby węzłów chłonnych (zwykle pachwinowych i/lub miednicznych). Procedurę tę przeprowadza się w celu określenia stadium rozwoju nowotworu już po jego zdiagnozowaniu. Zabiegi te są też operacjami leczniczymi, ponieważ polegają na usunięciu podejrzanych o charakter przerzutowy węzłów chłonnych.