Prącie

Prącie to istotny narząd męskiego układu moczowo-płciowego, odpowiedzialny zarówno za oddawanie moczu, jak i funkcje seksualne. Składa się z nasady, trzonu i żołędzi, a wewnętrzne ciała jamiste i ciało gąbczaste umożliwiają wzwód. Znajomość jego budowy pozwala lepiej zrozumieć fizjologię narządu oraz szybciej rozpoznać ewentualne problemy zdrowotne.

W obrębie prącia mogą pojawiać się różne zmiany – od łagodnych narośli po nowotwory wymagające specjalistycznej diagnostyki i leczenia. Niektóre zmiany, jak kłykciny kończyste czy grudkowatość bowenoidalna, są wywoływane przez wirusa HPV i zazwyczaj mają łagodny przebieg, choć w rzadkich przypadkach mogą przejść w raka przedinwazyjnego (CIS - Carcinoma in Situ). Najczęstsze nowotwory prącia rozwijają się w komórkach nabłonka żołędzi lub napletka, z których najpowszechniejszy jest rak płaskonabłonkowy. Inne rzadkie typy nowotworów to: rak brodawkowaty, czerniak, rak podstawnokomórkowy, gruczolakorak oraz mięsak, różniące się agresywnością i sposobem leczenia.

Rak prącia jest rzadkim nowotworem występującym znacznie rzadziej niż rak prostaty. Najczęściej diagnozuje się go u osób starszych – średni wiek w chwili rozpoznania wynosi 67 lat, a połowa zachorowań przypada między 59. a 75. rokiem życia. Choroba może jednak wystąpić także u młodszych osób, dlatego warto znać objawy i w razie wątpliwości zgłosić się do lekarza.

Rak prącia jest rzadkim nowotworem, którego ryzyko wzrasta wraz z wiekiem. Najczęściej rozwija się pod napletkiem lub na żołędzi, zwłaszcza u mężczyzn nieobrzezanych (napletek prącia nie został usunięty chirurgicznie). Na jego powstanie wpływają zarówno czynniki biologiczne, jak i związane ze stylem życia, zachowaniami seksualnymi czy infekcjami wirusowymi. Poznanie tych czynników pomaga w profilaktyce i wczesnym rozpoznaniu choroby.

Nie istnieje jedna, w pełni skuteczna metoda zapobiegania rakowi prącia, ale ograniczenie ekspozycji na czynniki ryzyka znacząco zmniejsza prawdopodobieństwo zachorowania. Obrzezanie we wczesnym dzieciństwie zmniejsza ryzyko rozwoju choroby, natomiast zabieg w wieku dorosłym nie daje takiej ochrony. U około połowy pacjentów z rakiem prącia stwierdza się stulejkę. Profilaktyka opiera się przede wszystkim na higienie, ochronie przed HPV, unikaniu palenia i szczepieniach przeciw wirusowi HPV.

We wczesnym stadium rak prącia często przebiega bezobjawowo, dlatego rozpoznanie bywa opóźnione. Pierwsze sygnały mogą obejmować świąd, pieczenie lub obrzęk napletka, a w miarę rozwoju choroby – pieczenie w cewce moczowej, trudności z oddawaniem moczu czy okresowe krwawienia. Zmiany skórne pojawiają się najczęściej na żołędzi lub napletku i mogą mieć postać brodawek, wrzodów, pęcherzyków, czerwonych plam lub wydzieliny. Warto obserwować każdy guzek, narośl czy uporczywą zmianę, bo wczesne wykrycie znacząco zwiększa szanse skutecznego leczenia.

Jeżeli zauważysz niepokojące zmiany na prąciu, wizyta u lekarza jest kluczowa. Diagnostyka raka prącia zaczyna się od wywiadu, badań krwi i dokładnego badania fizykalnego – lekarz ocenia zarówno zmianę na penisie, jak i węzły chłonne w pachwinach. Potwierdzenie diagnozy wymaga pobrania fragmentu tkanki (biopsji) i badania mikroskopowego. W kolejnych krokach wykonuje się badania obrazowe i procedury chirurgiczne, które pomagają określić, jak bardzo choroba się rozprzestrzeniła, co pozwala wybrać najlepszą metodę leczenia.

Leczenie raka prącia zależy od wielu czynników – stopnia zaawansowania nowotworu, lokalizacji guza, jego wielkości, obecności przerzutów oraz preferencji pacjenta. Wczesne stadium choroby często pozwala na zastosowanie metod oszczędzających, takich jak obrzezanie, zabiegi miejscowe czy laseroterapia. W bardziej zaawansowanych przypadkach konieczne są operacje obejmujące część lub całość prącia, usunięcie węzłów chłonnych, a czasem radioterapia i chemioterapia. Ważne jest indywidualne dostosowanie terapii oraz regularna kontrola po zakończeniu leczenia.

Po zakończeniu leczenia raka prącia niezwykle ważna jest regularna obserwacja, która pozwala w porę wykryć nawroty choroby. Najwięcej nawrotów pojawia się w ciągu pierwszych 2–3 lat po terapii, dlatego w tym okresie wizyty kontrolne powinny być najczęstsze. Po upływie 5 lat większość wznów ma charakter miejscowy lub dotyczy nowych ognisk choroby. Zalecany harmonogram wizyt to: co 3 miesiące przez pierwszy rok i co 6 miesięcy do końca 5. roku po leczeniu. Pacjenci z zaawansowaną lub przerzutową chorobą wymagają indywidualnego podejścia diagnostyczno-terapeutycznego i, w razie potrzeby, opieki zespołów medycyny paliatywnej.

Rokowanie w raku prącia zależy od wielu czynników, takich jak typ i lokalizacja guza oraz stopień zaawansowania choroby. Najważniejsze znaczenie ma obecność przerzutów – jeśli nowotwór nie rozprzestrzenił się poza pierwotne miejsce, szanse na skuteczne leczenie są większe. Regularne kontrole po terapii pozwalają w porę wykryć ewentualny nawrót i podjąć odpowiednie działania, zwiększając bezpieczeństwo i skuteczność leczenia.