Leczenie

    Data aktualizacji: 2026-01-13

    Leczenie raka przytarczyc to proces wymagający precyzji i współpracy całego zespołu medycznego. Najważniejsze jest całkowite usunięcie guza i kontrola objawów, zwłaszcza zbyt wysokiego stężenia wapnia we krwi, który może być groźny dla zdrowia. Zanim pacjent trafi na operację, lekarze stabilizują jego stan, obniżając stężenie wapnia w organizmie za pomocą nawodnienia i leków. Sam zabieg chirurgiczny, przeprowadzany w wyspecjalizowanym ośrodku, daje największe szanse na wyleczenie. W przypadku nawrotów lub przerzutów stosuje się dalsze operacje, radioterapię lub leczenie wspomagające, by złagodzić objawy i poprawić komfort życia.

    Terapia raka przytarczyc – od stabilizacji stanu pacjenta po operację

    Leczenie raka przytarczyc jest procesem złożonym, a jego powodzenie zależy od wielu czynników - przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby w momencie diagnozy. Głównym celem terapii jest całkowite usunięcie guza oraz kontrola objawów, zwłaszcza zbyt wysokiego stężenia wapnia we krwi.

    Zanim pacjent zostanie zakwalifikowany do operacji, ważne jest ustabilizowanie jego stanu zdrowia. Rak przytarczyc w swojej najczęstszej, hormonalnie czynnej postaci, produkuje ogromne ilości parathormonu (PTH), co prowadzi do ciężkiej i zagrażającej życiu hiperkalcemii (wysokiego stężenia wapnia we krwi). Dlatego pierwszym krokiem, jest intensywne leczenie, które obniży stężenie wapnia. Stosuje się nawadnianie dożylne, aby "wypłukać" nadmiar wapnia z organizmu oraz leki (moczopędne, hamujące uwalnianie wapnia z kości, hormonalne i inne). Po opanowaniu hiperkalcemii i wyrównaniu zaburzeń wodno-elektrolitowych można przeprowadzić operację.

    Chirurgia en bloc – standard postępowania w raku przytarczyc

    Jedyną metodą dającą szansę na trwałe wyleczenie jest radykalna operacja chirurgiczna. Najlepsze wyniki osiąga się, gdy zabieg będzie prawidłowo przeprowadzony i radykalny, wykonany w ośrodku specjalizującym się w chirurgii endokrynologicznej. Standardem postępowania jest tzw. resekcja en bloc. Polega ona na usunięciu guza w całości razem z marginesem otaczających, zdrowych tkanek, aby nie dopuścić do pęknięcia torebki guza i rozsiania komórek nowotworowych.

    Poza wycięciem przytarczycy z guzem zakres operacji może obejmować dodatkowo:

    • usunięcie płata tarczycy po tej samej stronie
    • usunięcie okolicznych węzłów chłonnych (tzw. limfadenektomia), jeśli istnieje podejrzenie przerzutów
    • w zaawansowanych przypadkach, usunięcie fragmentów zajętych przez guz - mięśni, tchawicy czy nerwów.

    Tylko tak radykalne podejście daje gwarancję usunięcia nowotworu w całości i znacząco zmniejsza ryzyko nawrotu choroby.

    Rak przytarczyc ma tendencję do nawrotów – zdarza się to u około połowy pacjentów oraz tworzenia przerzutów. W przypadku nawrotu bądź przerzutu stosuje się leczenie chirurgiczne - dąży się do usunięcia ognisk nowotworu. Takie operacje, choć nie prowadzą do wyleczenia, mogą na wiele lat uwolnić pacjenta od objawów ciężkiej hiperkalcemii i znacznie poprawić jakość życia. Poza operacją stosuje się radioterapię paliatywną oraz leczenie wspomagające, które ma na celu kontrolę objawów, walkę z hiperkalcemią i wydłużenie życia w jak najlepszym komforcie.

    Rola radioterapii i chemioterapii w leczeniu

    Rola radioterapii i chemioterapii w leczeniu raka przytarczyc jest ograniczona. Nie ma jednoznacznych danych i badań naukowych potwierdzających skuteczność radioterapii pooperacyjnej (uzupełniającej) w zmniejszeniu ryzyka wznowy i wydłużeniu życia pacjenta. Nie jest ona rutynowo stosowana, a decyzja o jej ewentualnym przeprowadzeniu jest podejmowana indywidualnie.

    Zupełnie inną i znacznie ważniejszą rolę odgrywa radioterapia w leczeniu paliatywnym. Celem leczenia paliatywnego nie jest już wyleczenie, ale łagodzenie objawów zaawansowanej, nieoperacyjnej choroby nowotworowej i poprawa jakości życia pacjenta. W przypadku rozsianego raka przytarczyc radioterapię stosuje się głównie w celu leczenia bolesnych przerzutów do kości, rzadziej przerzutów w innych lokalizacjach. Jak dotąd nie udowodniono również, aby chemioterapia była skuteczną metodą leczenia raka przytarczyc lub była pomocna jako leczenie uzupełniające. Stosuje się ją bardzo rzadko, głównie w ramach badań klinicznych.

    Źródła: