Rodzaje nowotworów

Rak przytarczyc jest bardzo rzadkim nowotworem. Lekarze dzielą go przede wszystkim na dwa rodzaje, w zależności od tego, czy guz wytwarza hormon parathormon (PTH) czy nie wytwarza. Większość guzów jest czynna hormonalnie, co oznacza, że podnosi poziom wapnia we krwi i może wywoływać objawy, takie jak bóle kości, osłabienie czy problemy z nerkami. Guzy nieczynne hormonalnie występują rzadziej i przez długi czas nie dają żadnych sygnałów – często są wykrywane dopiero wtedy, gdy rosną w szyi i powodują np. wyczuwalną zmianę, chrypkę lub trudności w połykaniu. Rozróżnienie tych dwóch typów jest ważne, ponieważ pozwala lekarzom dobrać odpowiednie leczenie i szybciej reagować na potencjalne zagrożenia dla zdrowia pacjenta.

Podział raków przytarczyc

W przeciwieństwie do wielu innych nowotworów, które dzieli się na typy w zależności od wyglądu komórek pod mikroskopem (typ histologiczny), rak przytarczyc jest pod tym względem dość jednolity. Zasadniczo nie wyróżnia się jego różnych rodzajów histologicznych. Zamiast tego, lekarze klasyfikują go na podstawie innych, kluczowych z klinicznego punktu widzenia cech, które pomagają zrozumieć jego zachowanie i zaplanować leczenie. Najważniejszy podział opiera się na zdolności guza do wydzielania hormonów.

Rak wydzielający

Rak wydzielający - to zdecydowana większość przypadków. Guz nowotworowy produkuje nadmierne ilości parathormonu (PTH), co prowadzi do groźnej dla zdrowia hiperkalcemii (zbyt wysokiego stężenia wapnia we krwi) i jej nasilonych objawów, takich jak bóle kości, kamica nerkowa czy osłabienie. To właśnie objawy hiperkalcemii najczęściej skłaniają pacjentów do szukania pomocy medycznej.

Rak niewydzielający

Rak niewydzielający - występuje bardzo rzadko, stanowiąc mniej niż 10% wszystkich raków przytarczyc. W tym przypadku guz nie produkuje hormonów, więc nie powoduje hiperkalcemii. Z tego powodu jest trudniejszy do zdiagnozowania i często wykrywa się go w późniejszym stadium, gdy pacjent zgłasza objawy związane z rozrostem guza w szyi, takie jak wyczuwalna zmiana, chrypka (spowodowana naciekaniem na nerwy) czy trudności w połykaniu.

Źródła:

• Parathyroid UK. (n.d.). Parathyroid cancer. W: Parathyroid UK. [12 sierpnia 2025] https://parathyroiduk.org/hyperparathyroidism/parathyroid-cancer/
• Roser, P., Leca, B. M., Coelho, C., Schulte, K. M., Gilbert, J., Drakou, E. E., ... & Dimitriadis, G. K. (2023). Diagnosis and management of parathyroid carcinoma: a state-of-the-art review. Endocrine-Related Cancer, 30(4).
• Fingeret, A. L. (2021). Contemporary evaluation and management of parathyroid carcinoma. JCO oncology practice, 17(1), 17-21.