Etiologia i czynniki ryzyka

Rak sromu rozwija się pod wpływem różnych czynników, zarówno infekcyjnych, genetycznych, jak i związanych ze stylem życia. Do najważniejszych należą: infekcje wirusem HPV, HIV, palenie papierosów, przewlekłe zmiany skórne w okolicach intymnych oraz niektóre mutacje genetyczne. Ryzyko zachorowania rośnie wraz z wiekiem, a najwyższy odsetek zachorowań obserwuje się między 70. a 80. rokiem życia. Świadomość tych czynników oraz odpowiednia profilaktyka – higiena, szczepienia przeciw HPV i regularne kontrole – mogą znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby.

Jak dbać o zdrowie intymne?

Wśród czynników epidemiologicznych zwiększających ryzyko zachorowania na raka sromu wyróżnia się:

• infekcje wirusem brodawczaka ludzkiego, w skrócie HPV;
• infekcje HIV,
• palenie tytoniu,
• śródnabłonkową neoplazję sromu - VIN (vulvar intraepithelial neoplasia), czyli nieprawidłowy, nadmierny rozrost komórek w powierzchniowej warstwie skóry sromu;
• zmiany dystroficzne (liszaj twardzinowy);
• wiek - ryzyko zachorowania na raka sromu zwiększa się wraz z wiekiem. Największa liczba zachorowań przypada w przedziale 70-80 lat;
• choroby infekcyjne – np. przebyte zakażenia wirusem opryszczki typu 2, a zwłaszcza wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) typu 16 i 18. Wpływ mają także zakażenia przenoszone drogą płciową, takie jak kiła czy ziarniniak pachwin. Jako czynnik ryzyka rozwoju raka sromu uwzględnia się także zakażenia bakterią chlamydia;
• czynniki genetyczne – związane z mutacją genu p53 i zmianą jego aktywności, szczególnie w przypadkach niezwiązanych z infekcją HPV. Funkcją tego genu jest wytwarzanie białka p53, kontrolującego cykl komórkowy i zatrzymującego proces dzielenia się komórki w przypadku jej nieprawidłowości. Jego zmiana lub zahamowanie wywołane mutacją może prowadzić do niekontrolowanego mnożenia komórek nieprawidłowych i w konsekwencji do rozwoju raka;
• czynniki behawioralne, do których należy zaliczyć aktywność seksualną i styl życia, z którymi bezpośrednio powiązany jest najistotniejszy (infekcyjny) czynnik rakotwórczy – przetrwałe zakażenie HPV, w szczególności zakażenie podtypem 16 lub 18.

Jako prewencję pierwotną uznaje się eliminację czynników ryzyka rozwoju raka sromu poprzez edukację, zachowanie higieny osobistej oraz szczepienia przeciwko HPV.

Źródła:

• Krajowy Rejestr Nowotworów, https://onkologia.org.pl/pl
• Oonk MHM, Planchamp F, Baldwin P, et al. Int J Gynecol Cancer 2023;33:1023–1043. European Society of Gynaecological Oncology Guidelines for the Management of Patients with Vulvar Cancer - Update 2023