Srom

Srom to żeński, zewnętrzny narząd płciowy, który osłania wejście do pochwy. Tworzą go wargi większe i mniejsze, łechtaczka, przedsionek pochwy, ujście cewki moczowej oraz gruczoły przedsionkowe. Srom chroni pochwę i cewkę moczową przed infekcjami i urazami, a dzięki bogatemu unerwieniu, zwłaszcza łechtaczki, odgrywa też rolę w doznaniach seksualnych. Choć rzadko, może być dotknięty poważnymi chorobami, w tym nowotworami.

Rak sromu należy do nowotworów, o których wciąż mówi się zbyt rzadko. Choć choruje na niego stosunkowo niewiele kobiet, rozwija się skrycie i przez długi czas może nie dawać jednoznacznych objawów. Najczęściej dotyczy osób  po 60. roku życia, a u części z nich rozpoznanie stawiane jest dopiero w zaawansowanym stadium. Tymczasem wczesna diagnoza znacząco poprawia rokowania. Warto więc wiedzieć, jak rozwija się ten nowotwór, jakie wyróżnia się jego typy i dlaczego w wielu przypadkach kluczową rolę odgrywa wirus HPV.

Zachorowania na raka sromu są rzadkie – w Polsce rozpoznaje się średnio ok. 539 nowych przypadków rocznie – i najczęściej dotyczą kobiet po 60. roku życia. U młodszych pacjentek, zwłaszcza przed 40. rokiem życia, choroba występuje  sporadycznie.

Rak sromu rozwija się pod wpływem różnych czynników, zarówno infekcyjnych, genetycznych, jak i związanych ze stylem życia. Do najważniejszych należą: infekcje wirusem HPV, HIV, palenie papierosów, przewlekłe zmiany skórne w okolicach intymnych oraz niektóre mutacje genetyczne. Ryzyko zachorowania rośnie wraz z wiekiem, a najwyższy odsetek zachorowań obserwuje się między 70. a 80. rokiem życia. Świadomość tych czynników oraz odpowiednia profilaktyka – higiena, szczepienia przeciw HPV i regularne kontrole – mogą znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby.

Rak sromu we wczesnym stadium często rozwija się bez wyraźnych objawów, dlatego wiele kobiet nie zdaje sobie sprawy z choroby. Pierwsze sygnały mogą być bardzo subtelne – uporczywy świąd lub lekkie pieczenie w okolicach intymnych. Z czasem pojawiają się widoczne zmiany, takie jak guzki, owrzodzenia czy zgrubienia, najczęściej na wargach sromowych i kroczu. W bardziej zaawansowanym stadium choroba może powodować ból, krwawienie czy trudności w oddawaniu moczu i stolca. Świadomość tych symptomów i szybka reakcja pozwala na wcześniejsze rozpoznanie i skuteczniejsze leczenie.

Wczesne wykrycie raka sromu zależy przede wszystkim od regularnych wizyt u ginekologa oraz zwracania uwagi na wszelkie zmiany w okolicy intymnej. Jeśli lekarz zauważy coś podejrzanego, może zlecić pobranie małego fragmentu skóry do badania pod mikroskopem (biopsja). W diagnostyce wykorzystuje się również badanie optyczne sromu (wulwoskopia). W  razie potrzeby stosuje się także badania obrazowe, takie jak USG, rezonans czy tomografia. Czasem konieczne bywa także zbadanie pęcherza lub odbytnicy. Pacjentki powinny być prowadzone w specjalistycznych ośrodkach ginekologii onkologicznej, gdzie mają zapewnioną pełną i skoordynowaną opiekę.

Leczenie raka sromu zależy od wielu czynników – stopnia zaawansowania choroby, wieku kobiety i jej ogólnego stanu zdrowia. W początkowym etapie lekarze najczęściej sięgają po leczenie chirurgiczne, czyli precyzyjne usunięcie zmiany nowotworowej. Gdy choroba jest bardziej zaawansowana, zazwyczaj w grę wchodzi terapia skojarzona: operacja połączona z radioterapią, chemioterapią lub z obiema metodami równocześnie. W niektórych sytuacjach – zwłaszcza gdy zabieg jest rozległy – stosuje się również procedury rekonstrukcyjne, które pomagają odzyskać komfort i jakość życia.

Po zakończeniu leczenia raka sromu zaczyna się równie ważny etap – regularne wizyty kontrolne. To one dają poczucie bezpieczeństwa, bo pozwalają szybko wychwycić nawet drobne niepokojące sygnały i w razie potrzeby od razu zareagować. Terminy kontroli zależą od rodzaju terapii. Po operacji pierwsza wizyta zazwyczaj wypada po 6–8 tygodniach, a po radioterapii lub radiochemioterapii – po około 10–12 tygodniach. Później kolejne wizyty są planowane systematycznie. A jeśli pojawi się nawrót choroby? Wtedy lekarze dobierają leczenie indywidualnie, sięgając po chirurgię, radioterapię lub chemioterapię.

Rokowanie w raku sromu w dużej mierze zależy od tego, na jakim etapie choroba jest wykryta. Im wcześniej, tym większa szansa na skuteczne leczenie i zachowanie komfortu życia. Dlatego tak ważne jest, by nie lekceważyć pierwszych sygnałów – uporczywego świądu, niewielkich guzków czy trudno gojących się zmian w okolicach intymnych – i jak najszybciej skonsultować je z ginekologiem. Duże znaczenie ma także leczenie w doświadczonych ośrodkach oraz systematyczne wizyty kontrolne po zakończonej terapii. To one realnie zwiększają szanse na trwałe wyzdrowienie i pozwalają dłużej cieszyć się zdrowiem.