Charakterystyka narządu

Żołądek to narząd, który codziennie pracuje dla naszego trawienia – magazynuje pokarm, rozdrabnia go mechanicznie i trawi chemicznie dzięki kwasowi solnemu i enzymom trawiennym. Jego ściana, złożona z 4 błon, chroni go przed własnym kwasem, a mięśnie mieszają jedzenie, przygotowując je do dalszego wchłaniania w jelicie cienkim. Choć działa niezawodnie, żołądek może chorować – od refluksu i wrzodów po nowotwory, takie jak gruczolakorak, chłoniaki czy guzy stromalne (GIST). Zrozumienie jego budowy i funkcji pomaga lepiej dbać o zdrowie, obserwować objawy i w porę reagować.

Żołądek: budowa, funkcje i najczęstsze problemy zdrowotne

Żołądek to kluczowy narząd układu pokarmowego, położony w górnej części jamy brzusznej, tuż pod przeponą. Ma kształt worka i łączy przełyk z jelitem cienkim. Jego ściana składa się z czterech warstw:

• błony śluzowej, która produkuje soki trawienne i śluz chroniący ściany przed działaniem kwasu;
• błony podśluzowej, która odżywia błonę śluzową i zawiera naczynia krwionośne oraz nerwy;
• błony mięśniowej, odpowiadającej za mieszanie i przesuwanie pokarmu w kierunku jelita cienkiego dzięki trzem warstwom mięśni gładkich; 
• zewnętrznej błony surowiczej, stanowiącej ochronę mechaniczną.

Żołądek pełni wiele funkcji:

• magazynuje pokarm,
• rozdrabnia pokarm mechanicznie – warstwa mięśniowa żołądka kurczy się rytmicznie, mieszając pokarm z sokami trawiennymi i rozdrabniając go na mniejsze cząstki, co ułatwia dalsze trawienie,
• trawi chemicznie – błona śluzowa wydziela kwas solny oraz enzymy, m.in. pepsynę, które rozpoczynają rozkład białek. Kwas solny pełni też funkcję ochronną, niszcząc część drobnoustrojów dostających się z pokarmem,
• chroni własne ściany przed uszkodzeniem – gruczoły żołądkowe wydzielają śluz i wodorowęglany, które chronią błonę śluzową przed strawieniem przez własny kwas i enzymy
• kontroluje przesyłanie strawionego pokarmu do jelita cienkiego, współpracując z całym układem pokarmowym.

Żołądek jest narządem podatnym na choroby. Mogą go dotyczyć m.in.:

• stany zapalne,
• wrzody,
• refluks,
• nowotwory – najczęściej gruczolakorak, a rzadziej chłoniaki, guzy stromalne (GIST - Gastrointestinal Stromal Tumor) lub guzy neuroendokrynne.