Metody zapobiegania

Rak żołądka to choroba, której ryzyko można zmniejszyć, wprowadzając kilka zdrowych nawyków. Ważna jest zbilansowana dieta, unikanie palenia i nadmiaru alkoholu, a także dbanie o prawidłową wagę i aktywność fizyczną. Warto też wykrywać i leczyć zakażenie bakterią Helicobacter pylori oraz kontrolować zmiany w żołądku, które mogą prowadzić do nowotworu. Osoby z obciążeniem rodzinnym powinny rozważyć konsultacje genetyczne. Dzięki tym prostym krokom można znacząco zmniejszyć ryzyko raka i poprawić rokowanie w razie zachorowania.

Jak zmniejszyć ryzyko wystąpienia raka żołądka – proste zasady profilaktyki

Rak żołądka to choroba, której ryzyko wystąpienia można zmniejszyć, modyfikując styl życia i eliminując niektóre czynniki ryzyka. Najważniejsze działania profilaktyczne to: zdrowa dieta, unikanie palenia i nadmiaru alkoholu, leczenie zakażenia H. pylori, regularne badania kontrolne w przypadku obecności czynników ryzyka.

Wczesne wykrywanie i leczenie zmian przedrakowych oraz konsultacje genetyczne w rodzinach obciążonych nowotworami mogą istotnie poprawić rokowanie. Warto dbać o siebie i nie lekceważyć żadnych niepokojących objawów – im wcześniej wykryty nowotwór, tym większa szansa na skuteczne, małoinwazyjne leczenie.

Profilaktyka raka żołądka – najważniejsze działania

Zdrowa dieta

• ograniczenie soli i produktów przetworzonych takich jak: słone przekąski (chipsy, orzeszki, paluszki, popcorn itp.), produkty typu instant, sos sojowy. Dużo soli zawierają też wędliny, kiełbasy, konserwy mięsne, ryby solone, wędzone lub konserwowe, dojrzewające sery, marynowane warzywa np. oliwki i kapary.
• spożywanie dużej ilości świeżych warzyw i owoców, szczególnie tych bogatych w witaminę C i beta-karoten, działają one ochronnie na śluzówkę żołądka.
• ograniczenie spożycia produktów zawierających azotany i azotyny, czyli przetworzonych produktów mięsnych w tym konserw.
• unikanie palenia tytoniu i nadmiernego spożycia alkoholu. Palenie tytoniu niemal dwukrotnie zwiększa ryzyko zachorowania na raka żołądka. Rzucenie palenia to skuteczny sposób na zmniejszenie ryzyka nie tylko tego nowotworu, ale i wielu innych chorób nowotworowych. Nadużywanie alkoholu, zwłaszcza wysokoprocentowego, również zwiększa ryzyko rozwoju raka żołądka.

Utrzymanie prawidłowej masy ciała i aktywność fizyczna

Otyłość, a szczególnie tłuszcz gromadzący się wokół narządów w brzuchu (tzw. otyłość trzewna), zwiększa ryzyko raka żołądka. Otyłość oznacza nadmiar tkanki tłuszczowej w organizmie i najczęściej rozpoznaje się ją przy wskaźniku masy ciała BMI powyżej 30. Nawet osoby z BMI nie wskazującym na otyłość mogą mieć nadmiar tłuszczu w okolicy brzucha, co jest niebezpieczne dla zdrowia. Aby sprawdzić otyłość trzewną, mierzy się obwód talii i porównuje do wzrostu lub obwodu bioder. W kontroli wagi i zdrowego odżywiania pomocny może być dietetyk.

Leczenie zakażenia bakterią Helicobacter pylori

Zakażenie bakterią Helicobacter pylori (H. pylori) zwiększa ryzyko raka żołądka, dlatego jego wykrywanie i leczenie jest ważne. Przewlekłe zakażenie może prowadzić do przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka, które z czasem może przekształcić się w zmiany przedrakowe, a później w nowotwór. Obecność zakażenia można sprawdzić podczas gastroskopii lub za pomocą testów z krwi, kału albo wydychanego powietrza. Gdy bakteria zostanie wykryta, lekarz dobiera odpowiednią kurację antybiotykową.

Monitorowanie i leczenie zmian przedrakowych

Osoby, u których w żołądku wykryto zmiany przedrakowe, czyli takie, które mogą w przyszłości przekształcić się w raka, np. metaplazję (zmiana rodzaju komórek) lub dysplazję (nieprawidłowy wzrost komórek) powinny być regularnie kontrolowane przez gastrologa i wykonywać zalecane badania endoskopowe. W niektórych przypadkach lekarz może też endoskopowo usunąć polipy gruczolakowe lub inne podejrzane zmiany, zanim przekształcą się w nowotwór.

Badania przesiewowe (screening) w grupach wysokiego ryzyka

W krajach, gdzie rak żołądka występuje często, jak Japonia czy Korea Południowa, przeprowadza się regularne badania całej populacji przy pomocy gastroskopii. Pozwala to wykryć nowotwór we wczesnym stadium i ograniczyć negatywne skutki zaawansowanej choroby. W Europie takie programy nie są prowadzone dla wszystkich, bo rak żołądka jest rzadszy. Jednak osoby z wyższym ryzykiem – np. z rodzinnym obciążeniem nowotworami – powinny regularnie wykonywać badania endoskopowe.

Konsultacje genetyczne dla osób z obciążeniem rodzinnym

U osób, u których w rodzinie występowały liczne zachorowania na raka żołądka lub inne nowotwory, szczególnie w młodym wieku, a także nowotwory związane z zespołami dziedzicznymi (np. zespół Lyncha, dziedziczny rozlany rak żołądka), może być wskazana konsultacja genetyczna i ewentualne badania molekularne. W rzadkich przypadkach, gdy wykryta zostanie mutacja genetyczna zwiększająca ryzyko, rozważa się nawet profilaktyczne usunięcie żołądka.

Źródła:

• https://www.who.int/health-topics/obesity#tab=tab_1
• Rak żołądka: Poradnik dla pacjentów – informacje oparte na wytycznych ESMO dotyczących praktyki klinicznej wer. 2012.1
• Martín-Broto, Javier, et al. "Managing advanced soft tissue sarcoma in these unprecedented times: looking into different scenarios through practice cases."