Postępowanie po leczeniu

    Data aktualizacji: 2026-01-13

    Po zakończeniu leczenia raka żołądka ważne jest, aby regularnie dbać o zdrowie i monitorować samopoczucie. Systematyczne wizyty kontrolne pozwalają szybko wychwycić ewentualny nawrót choroby, wczesne powikłania po leczeniu i niedobory żywieniowe. Istotne znaczenie mają: odpowiednia dieta, rehabilitacja ruchowa i wsparcie psychologiczne. Małe, częste posiłki, ćwiczenia i nawodnienie mogą znacząco poprawić komfort życia. Dzięki indywidualnemu wsparciu lekarzy, dietetyków i fizjoterapeutów pacjent uczy się nowych nawyków i stopniowo odzyskuje siły.

    Opieka po leczeniu raka żołądka: obserwacja, rehabilitacja i żywienie

    Po zakończeniu leczenia raka żołądka ważne jest systematyczne monitorowanie zdrowia. Plan kontroli ustala się indywidualnie, w oparciu o stopień zaawansowania choroby, typ nowotworu oraz zastosowane leczenie. Celem obserwacji po wyleczeniu jest wczesne wykrycie nawrotu choroby oraz monitorowanie ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

    Częstotliwość wizyt kontrolnych:

    • W pierwszych 2 latach po leczeniu: wizyty co 3–6 miesięcy.
    • Od 3. do 5. roku: wizyty co 6–12 miesięcy.
    • Po 5 latach: wizyty raz w roku (o ile nie ma objawów nawrotu).

    Badania kontrolne

    W przypadku nowych, niepokojących objawów, takich jak ból brzucha, utrata masy ciała czy problemy z jedzeniem, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, bez czekania na kolejną zaplanowaną wizytę kontrolną. Podczas wizyt lekarz ocenia samopoczucie, kontroluje blizny pooperacyjne, kieruje na odpowiednie badania kontrolne. Są to:

    • Badania obrazowe:
      • Tomografia komputerowa (TK) jamy brzusznej i klatki piersiowej z kontrastem – wykonywana co 6–12 miesięcy przez pierwsze 2–3 lata u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotu.
      • Endoskopia (gastroskopia) – zalecana co 1–2 lata u osób po częściowej resekcji żołądka lub z historią zmian przedrakowych (np. metaplazji jelitowej).
    • Badania laboratoryjne:
      • Morfologia krwi, ocena funkcji wątroby i nerek, poziom żelaza, witaminy B12 oraz innych składników odżywczych.
      • Oznaczenie markerów CEA i CA 19-9 (jeśli były podwyższone przed leczeniem).
    • Ocena stanu odżywienia: m. in. pomiar masy ciała, poziomu albumin, konsultacja z dietetykiem (szczególnie po całkowitej resekcji żołądka).

    Pacjenci z wysokim ryzykiem nawrotu lub po leczeniu nawrotu miejscowego lub z przerzutami wymagają intensywniejszej obserwacji, w tym częstszych badań obrazowych,  gastroskopii z pobraniem wycinków do badań histopatologicznych. U chorych po leczeniu nawrotu miejscowego lub z przerzutami, obserwacja jest bardziej intensywna – tomografię komputerową wykonuje się co 3-6 miesięcy.  Wsparcie psychologiczne oraz leczenie depresji, jeśli jest potrzebne, stanowi ważny element opieki po leczeniu. Pacjenci w trakcie oraz po leczeniu raka żołądka powinni być pod opieką specjalistycznej poradni żywieniowej.

    Zmiany w funkcjonowaniu układu pokarmowego po gastrektomii

    Po częściowym lub całkowitym usunięciu żołądka przewód pokarmowy funkcjonuje inaczej niż przed operacją. Zmniejszona jest pojemność żołądka, pokarm nie jest już w nim magazynowany, lecz szybciej trafia do jelita cienkiego. Dlatego zaleca się spożywanie mniejszych posiłków i jedzenie częściej, nawet 5–7 razy dziennie. Często występują trudności z trawieniem niektórych pokarmów, szczególnie tłustych, bardzo słodkich lub ciężkostrawnych. Wielu pacjentów wymaga suplementacji, zwłaszcza witaminy B12 (najczęściej w zastrzykach), żelaza, wapnia i witaminy D. Wzrasta też ryzyko niedożywienia, dlatego ważna jest opieka dietetyka i regularne monitorowanie stanu odżywienia. Pacjent po gastrektomii wymaga indywidualnego podejścia dietetycznego, nauki nowych nawyków żywieniowych i regularnych kontroli lekarskich.

    Jak jeść po częściowym lub całkowitym usunięciu żołądka

    Najważniejsze zasady żywieniowe po gastrektomii (niektóre z nich mogą stać w sprzeczności z zaleceniami dietetycznymi dla pozostałych chorób i zaburzeń, na które cierpi pacjent):

    • Jedz małe porcje, ale często. Zaleca się spożywanie 5–7 małych posiłków dziennie. Brak żołądka lub jego znaczne zmniejszenie sprawia, że organizm nie jest w stanie przyjąć dużej ilości pokarmu naraz.
    • Jedz powoli i dokładnie przeżuwaj pokarm. Dobrze rozdrobniony pokarm ułatwia trawienie i wchłanianie składników odżywczych. Bezpośrednio po operacji zalecane jest spożywanie posiłków w postaci płynnej i papkowatej.
    • Unikaj picia dużych ilości płynów podczas posiłków. Pij płyny między posiłkami, a nie w trakcie jedzenia, aby nie przyspieszać przechodzenia pokarmu do jelita i nie nasilać objawów tzw. zespołu poposiłkowego (dumping syndrome).
    • Wybieraj produkty bogate w białko. Białko jest niezbędne do regeneracji organizmu, gojenia ran i utrzymania masy mięśniowej. Jeśli nie masz innych przeciwwskazań włącz do diety chude mięso, ryby, jaja, nabiał, rośliny strączkowe.
    • Ogranicz cukry proste i tłuszcze. Unikaj słodyczy, napojów słodzonych, białego pieczywa, bardzo tłustych potraw. Produkty te mogą nasilać objawy tzw. zespołu poposiłkowego  (nagłe uczucie osłabienia, biegunka, kołatanie serca po posiłku).
    • Zadbaj o odpowiednią ilość błonnika. Wprowadzaj błonnik stopniowo, by nie wywołać biegunek lub wzdęć. Wybieraj warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, ale unikaj tych ciężkostrawnych i wzdymających na początku rekonwalescencji. Odpowiednią ilość błonnika oraz produkty zalecane i przeciwwskazane należy ustalić indywidualnie.
    • Dostosuj dietę do tolerancji. Niektóre produkty mogą powodować dyskomfort, biegunkę lub wzdęcia – obserwuj reakcje organizmu i eliminuj lub ograniczaj nietolerowane pokarmy.
    • Dbaj o odpowiednie nawodnienie. Pij regularnie wodę – najlepiej niegazowaną i między posiłkami.
    • Zalecenia żywieniowe powinny być dobrane indywidualnie.

    Konsultacja gastroenterologiczna

    W przypadku nasilonych zaburzeń pracy przewodu pokarmowego, oprócz wsparcia dietetycznego i dostosowania diety, może być konieczna konsultacja gastroenterologiczna oraz dobranie odpowiedniego leczenia farmakologicznego.

    Źródła:

    • Rak żołądka: Poradnik dla pacjentów – informacje oparte na wytycznych ESMO dotyczących praktyki klinicznej wer. 2012.1
    • NCCN guidelines for patients, Stomach cancer, 2023 
    • NIH Gastric Cancer Treatment (PDQ®)–Health Professional Version, [Internet]. 2025 [25.04.2025]. https://www.cancer.gov/types/stomach/hp/stomach-treatment-pdq
    • Krajowy Rejestr Nowotworów, https://onkologia.org.pl/pl, [Internet]. 2025 [25.04.2025].